Eparhija Budimljansko - nikšićka započela je danas građevinske radove na izgradnji pomoćnog objekta na Grahovcu koji je namijenjen budućem memorijalnom centru posvećenom junacima sa Grahovca. Radovi se, uprkos protestu mještana tog kraja, izvode u neposrednoj blizini crkve Vaznesenja Gospodnjeg, koja je prije 65 godina proglašena zaštićenim kulturnim dobrom.
Rješenje za odobrenje izgradnje objekta Eparhiji je izdao Sekretarijat za uređenje prostora i zaštitu životne sredine Opštine Nikšić u avgustu prošle godine, na osnovu urbanističko-tehničkih uslova iz septembra 2024. godine, izdatih na ime Crkvenog odbora Crkve Vaznesenja Gospodnjeg, i idejnog rješenja firme "Kotor ARH" doo.
Nadležni se oglušuju zahtjeve ili tvrde da su nenadležni
U rješenju, u koje je Analitika imala uvid, navodi se da je planirana izgradnja nadstrešnice površine 180 metara kvadratnih i guvna površine 55 metara kvadratnih. Navodi se i da investitor gubi pravo na izgradnju objekta ukoliko ne započne radove u roku od godine od izdavanja pomenutog rješenja.
U ime mještana Grahovca reagovao je predsjednik Mjesne zajednice (MZ) Aćim Dabović, koji se u više navrata obraćao Opštini Nikšić, kao i ostalim relevantnim institucijama - Upravi za zaštitu kulturnih dobara, Upravi policije, kao i Upravi za inspekcijske poslove. Kako tvrdi, nadležni se oglušuju na njegove zahtjeve ili tvrde da su nenadležni u pomenutom slučaju.
“Opština i svi odgovorni kojima smo se kao građani obratili da bismo stopirali radove do razjašnjenja situacije su ignorisali sva obavještenja i ni o čemu nas nijesu obavještavali niti odgovarali na naše dopise. Kako sam znao da je CGP sa Cetinja imao uspješna iskustva u sličnim situacijama - kad su stopirani radovi na Cetinjskom manastiru 2022. godine - njima sam se obratio i zamolio ih da nam pomognu u rješavanju ove nepravde”, kaže za Analitiku Dabović.
Sporno pitanje granica zaštićene zone
On navodi da je, na zahtjev Opštine Nikšić, Uprava za zaštitu kulturnih dobara odgovorila da je nenadležna u ovom slučaju iako je, kako kaže, parcela na kojoj je planirana izgradnja dio prostora oko Crkve Vaznesenja Gospodnjeg, odnosno Spasenjske crkve, koja je proglašena za spomenik kulture još davne 1961. godine.
"Ključni argument da se oglasite nenadležnim, a kako to stoji u obrazloženju vašeg rješenja, jeste da se objekat na katastarskoj parceli 3133 KO Grahovac ne nalazi u okviru granica predložene zaštićene okoline spomenika kulture. Po Zakonu o zaštiti kulturnih dobara, sastavni dio rješenja kojim se utvrđuje spomeničko svojstvo i proglašava spomenik kulture jesu i granice zaštićene okoline tog spomenika. Prema tome, u rješenju o proglašenju spomenika kulture moraju stajati i granice spomenika kulture ili, ukoliko nijesu utvrđene, taj bitan element je izostavljen što rješenje čini nezakonitim. Dakle, vi u vašem rješenju izričito kažete da su granice zaštićene okoline spomenika kulture samo predložene, a što znači da nijesu utvrđene, pa vaše proizvoljno zaključivanje da ste nenadležni je apsurdno. U tom smislu predlažem da po hitnom postupku sprovedete inspekcijski nadzor i obustavite sve radove na kat. parceli 3133 KO Grahovac do utvrđivanja zaštićene okoline spomenika kulture", stoji u dopisu koji je Dabović uputio Uravi za zaštitu kulturnih dobara, u koji je Analitika imala uvid.
Zloupotrebe bivšeg Crkvenog odbora?
Dabović tvrdi i da je stari Crkveni odbor, koji je dobio tehničko-urbanističke uslove za gradnju, a koji je u međuvremenu raspušten i na njegovo mjesto izabran novi, zloupotrijebio prethodni položaj i pribavio dokumentaciju za izgradnju objekta bez saglasnosti i mišljenja mještana, ali i novog Crkvenog odbora, koji, kako tvrdi, nije saglasan sa pomenutom izgradnjom.
Za dozvolu za izgradnju su, kaže on, saznali sasvim slučajno kada je ona dostavljena novom Crkvenom odboru Crkve Vaznesenja Gospodnjeg.
"Da ne bismo bili prinuđeni da preduzimaju druge zakonske mogućnosti, ovim putem vas molim u ime mještana kao predsjednik MZ Grahovac - Opština Nikšić, da postupite u skladu sa dostavljenim zahtjevom i stavite van snage urbanističko - tehničke uslove od 08.08. 2024. godine koje ste izdali po zahtjevu nevažećeg Crkvenog odbora Crkve Vaznesenja Gospodnjeg u Nikšiću, za izgradnju pomoćnog objekta na katastarskoj parceli 3133 KO Grahovac", stoji u dopisu koji je Dabović uputio Sekretarijatu za uređenje prostora i zaštitu životne sredine Opštine Nikšić još u februaru prošle godine, a u koji je Analitika imala uvid.
CGP sumnja u manipulaciju dokumentima, traže da se radovi hitno zaustave
Nevladina organizacija Centar za građanska prava, koju je MZ Grahovac ovlastila da zastupa interese mještana, obratila se prošle nedjelje Centru bezbednosti Nikšić i Komunalnoj policiji Nikšić, tražeći da obustavi početak gradnje iz razloga što su pokrenute žalbe i tužbe kod nadležnih organa u vezi sa dozvolama za gradnju.
Žalbe su, kako navode iz ove NVO, podnijete Inspekciji za upravne poslove, Inspekciji Uprave za zaštitu kulturnih dobara, Sekretarijatu za uređenje prostora Opštine Nikšić i Glavnom administratoru Opštine Nikšić.
Oni su se obratili i inspektorki za sakralnu baštinu u Upravi za zaštitu kulturnih dobara Dragani Bošković tražeći da ih informiše da li investitor i izvođači raspolažu potrebnom dokumentacijom za izvođenje navedenih radova.
Oni u dopisu podsjećaju da je pomenuta crkva kulturno, odnosno sakralno dobro Crne Gore, te da, ukoliko se izvode radovi u njenoj blizini, moraju biti obezbijeđeni sve zakonom propisane dozvole i saglasnosti nadležnih organa.
"Takođe, imajući u vidu da se godinama unazad na istom lokalitetu organizuju dvije odvojene proslave — jedna u organizaciji mještana Grahovca, a druga u organizaciji Srpske pravoslavne crkve — smatramo da bi realizacija ovih radova mogla dodatno narušiti međuljudski sklad, favorizujući jednu društvenu grupu, a istovremeno diskriminišući crnogorski narod i dovodeći u pitanje dostojanstveno obilježavanje slavne Bitke na Grahovcu. U cilju da, u okviru važećih zakonskih propisa, zaštitimo kulturno-istorijsko nasljeđe i istorijsku memoriju Crne Gore, molimo Vas da nas informišete da li investitor i izvođači raspolažu potrebnom dokumentacijom za izvođenje navedenih radova", naveli su u dopisu iz NVO Centar za građanska prava.
Iz ove NVO sumnjaju da je riječ o manipulaciji dokumentima i zato traže da se radovi, koji su jutros započeli, hitno zaustave.
Mještani spremni na dalje korake
Dabović kaže da su mještani u ovome zajedno kao građani koji vole ovu zemlju, cijene njenu istoriju i navikli su da žive u međusobnom skladu.
“Obraćali smo se Šaranoviću i Šćepanoviću da se radovi zaustave,jer ako policija neće da radi po zakonu i spriječi zloupotrebe i bilo kakvu gradnju do okončanja žalbenog procesa, onda će to mještani morati da urade”, poručuje Dabović za Analitiku.
