Skupština Crne Gore usvojila je pet amandmana koje je inicirala Zajednica opština Crne Gore (ZOCG) na Predlog zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti, sa ciljem jasnijeg definisanja položaja opština i očuvanja održivosti lokalnih finansija.
Kako je saopšteno iz ZOCG, od pet usvojenih amandmana, dva je uvrstilo Ministarstvo finansija, dok je tri, na osnovu predloga Zajednice opština, utvrdio Odbor za ekonomiju, finansije i budžet. Predstavnik predlagača zakona prihvatio je amandmane Odbora, čime su oni postali sastavni dio Predloga zakona.
“Zajednica opština prethodno je Odboru dostavila osam mogućih amandmana, ukazujući na potrebu da se prilikom uređivanja sistema budžeta i fiskalne odgovornosti na odgovarajući način uvaže nadležnosti, specifičnosti i potrebe jedinica lokalne samouprave”, navodi se u saopštenju.
Sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet prisustvovala je predstavnica Zajednice opština Žana Đukić, sekretarka Odbora za finansiranje lokalne samouprave ZOCG.
Ona je istakla da Predlog zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti predstavlja sistemski propis kojim se uređuju planiranje i izvršenje budžeta, fiskalna odgovornost i upravljanje javnim finansijama, kako na centralnom, tako i na lokalnom nivou.
“Imajući u vidu da Predlog zakona obuhvata i budžete jedinica lokalne samouprave, smatramo da postoji prostor da se pojedine odredbe koje se odnose na lokalni nivo dodatno razrade i prilagode specifičnostima funkcionisanja opština ovim amandmana koji doprinose većoj pravnoj jasnoći i efikasnijoj primjeni zakona na lokalnom nivou“, kazala je Đukić.
Prema njenim riječima, cilj amandmana Zajednice opština bio je da se jasnije definiše položaj opština, obezbijedi veća zaštita lokalnih budžeta i dodatno ojača odgovornost u upravljanju javnim sredstvima na lokalnom nivou.
“Usvajanje pet amandmana predstavlja važan korak ka stabilnijem i odgovornijem sistemu lokalnih finansija, ali i potvrdu da institucionalni dijalog može doprinijeti kvalitetnijim zakonskim rješenjima“, istakla je Đukić.
Jedan od predloga Zajednice koji ovom prilikom nije dobio podršku odnosio se na brisanje obavezne primjene programskog budžeta na lokalnom nivou, Uvođenje programskog budžeta na lokalnom nivou predstavlja značajnu organizacionu, administrativnu i finansijsku obavezu za jedinice lokalne samouprave, pa je, po mišljenju Zajednice opština, prije uvođenja ove obaveze potrebno dodatno razmotriti svrsishodnost, troškove i moguće efekte programnskog budžeta na rad lokalnih samouprava.
“Budžet države i budžeti opština razlikuju se po obimu, strukturi prihoda i rashoda, organizacionoj složenosti, kao i po raspoloživim stručnim kapacitetima. Poređenja radi, državni budžet za 2026. godinu planiran je na gotovo 3,8 milijardi eura, dok su budžeti pojedinih opština višestruko manji – poput budžeta opština Gusinje od oko četiri miliona, Šavnik od oko 4,2 miliona i Petnjica od oko 5,7 miliona eura, pa nije opravdano automatski primjenjivati isti model na opštine”, navode iz ZOCG.
Programski budžet, kako su pojasnili, može imati opravdanje kao instrument za unapređenje upravljanja javnim finansijama na državnom nivou, ali njegovo uvođenje na lokalnom nivou ne bi donijelo značajnije koristi u pogledu njihovog planiranja i izvršenja, dok bi istovremeno nametnulo dodatne administrativne i finansijske obaveze opštinama.
“Ostali predlozi Zajednice odnosili su se, između ostalog, na procjenu uticaja državnih propisa na budžete opština, preciznije uređivanje izvršenja lokalnih budžeta, obezbjeđivanje likvidnosti opština, njihovo učešće u realizaciji transfernih zajmova, kandidovanje lokalnih kapitalnih projekata za finansiranje iz kapitalnog budžeta države, kao i jačanje finansijske discipline i nadzora nad korišćenjem sredstava lokalnih budžeta”, istakli su.
Prema njihovim navodima, dosadašnja praksa pokazala je da pojedini propisi mogu imati značajne finansijske posljedice po opštine, bez prethodno sprovedene odgovarajuće procjene uticaja na lokalne budžete. Zbog toga je važno da se prilikom pripreme i donošenja propisa sagledavaju fiskalne posljedice ne samo na budžet države, već i na budžete jedinica lokalne samouprave.
Iz ZOCG su istakli da usvajanje pet amandmana predstavlja značajan rezultat institucionalne saradnje Zajednice opština, Skupštine Crne Gore i Ministarstva finansija, kao i potvrda važnosti uključivanja predstavnika lokalne samouprave u pripremu propisa koji neposredno utiču na rad, nadležnosti i finansijsku održivost opština.
“Zajednica opština Crne Gore nastaviće da, zastupajući zajedničke interese svojih članica, aktivno i konstruktivno učestvuje u kreiranju zakonskih rješenja koja doprinose stabilnim lokalnim finansijama, odgovornom upravljanju javnim sredstvima i kvalitetnijem pružanju usluga građanima”, zaključili su.
