Spomenik Lovćenska vila posvećen je, kako su naveli, crnogorskim junacima i patriotama, dobrovoljcima iz Amerike i Kanade, stradalim na brodu Brindizi u albanskom zalivu San Đovani di Medova, koji su se 1915. godine zaputili iz Amerike da pomognu u odbrani Crne Gore.
"Božićni ustanak je dostigao vrhunac u Cetinju 7. januara 1919. godine, na pravoslavni Božić. Poslije neuspjele pobune određeni broj učesnika u pobuni je zatvoren poslije sudskog postupka, neki od pobunjenika prebjegli u inostranstvo, dok su se drugi sklonili u planine, nastavljajući sa gerilskim otporom sve do 1929. Duh slobodarstva, državotvornosti i suverenosti vodio je dobrovoljce stradale nadomak albanske luke, na Badnji dan, isti duh koji se javio i na Badnji dan 1919, tačno prije sto godina, Božićnim ustankom, kada su se okupaciji i aneksiji Crne Gore suprotstavili crnogorski ustanici i komite", navodi se u saopštenju Matice crnogorske.
Ističu da je iskra otpora upaljena Božićnim ustankom i komitskim pokretom rasplamsana opštenarodnim ustankom 1941. i krunisana obnavljanjem pune suverenosti 2006. godine.
