Zanatska komora Crne Gore (ZKCG) danas je pustila u rad sistem koji danonoćno pretražuje internet, takozvani Detektor legalnosti, koji upoređuje zanatske usluge sa Registrom zanatlija.
ZKCG je pozvala neregistrovane zanatlije da se usklade sa zakonom nudeći im besplatnu podršku, dok registrovani majstori/ke prvi put dobijaju konkretnu zaštitu od nelegitimne konkurencije.
U prvoj fazi rada sistema u fokusu su usluge frizera, kozmetičara, berbera, šminkera i vizažistista, odnosno grupacije sa najviše nelegalnih ponuda.
Detektor legalnosti je, kako su objasnili iz ZKCG, sistem za stalno praćenje tržišta koji identifikuje one koji putem interneta javno nude zanatske proizvode i usluge, a nijesu registrovani ili upisani u Registar zanatlija. Sistem pokriva cijelu Crnu Goru i obuhvata web sajtove, oglasne platforme i profile na društvenim mrežama.
Iz ZKCG su kazali da je cilj jednostavan i da treba da obezbijedi ista pravila za sve koji obavljaju zanat i naplaćuju zanatske usluge i proizvode.
„Detektor legalnosti raspolaže bazom ključnih fraza raspoređenih u 21 kategoriju navedenih zanata. Svaki pronađeni oglas, sajt ili profil upoređuje se sa dvije zvanične evidencije: Registrom zanatlija koji vodi ZKCG i Centralnim registrom privrednih subjekata (CRPS)“, navodi se u saopštenju.
Rezultat upoređivanja je, prema riječima predstavnika ZKCG, precizan pravni status.
„Ko je upisan u Registar zanatlija, sistem ga prepoznaje i preskače. Ko je pokrenuo proceduru upisa, takođe je zaštićen – Detektor preskače sve koji su u postupku registracije. Obavještenje dobijaju samo dvije grupe: lica koja nijesu ni u jednoj evidenciji i registrovani privredni subjekti koji nijesu prijavili zanat“, objašnjeno je iz ZKCG.
Oni su dodali da nijedan dopis ne odlazi automatski, odnosno da svako obavještenje prolazi tri koraka: sistem ga pripremi, ovlašćeno lice ZKCG ga pregleda i tek nakon ručnog odobrenja šalje se službeno obavještenje.
Sistem u prvoj fazi prati usluge ljepote i njege – frizerske, berberske, kozmetičke, šminkerske i vizažističke, jer je upravo to grupacija sa najvećim brojem nelegalnih usluga na internetu. Nakon pilotiranja, obuhvat se širi na sve zanatske branše.
ZKCG, prema riječima njenih predstavnika, od prve faze očekuje višestruke efekte: rast broja registrovanih privrednih subjekata, ali i aktiviranje domaće radne snage iz sive zone koja se ne usuđuje da egzistenciju zasnuje na legalan način.
„Svaki novi upis u Registar zanatlija je najmanje jedno radno mjesto koje izlazi iz sjenke – sa stažom, zdravstvenim osiguranjem i kreditnom sposobnošću zaposlenih“, objasnili su iz ZKCG.
Dodatni efekti su, kako je saopšteno, zaštita legalnih privrednih subjekata, smanjenje uticaja crnog i sivog tržišta, povoljnije cijene alata i opreme, povećanje potražnje za formalnim kvalifikacijama u tzv. složenim zanatima, ali i pozitivna percepcija politike, privrede i javnosti. Rizici poput moguće inertnosti inspekcija i spore realizacije rješavaće se obimom prijava, javnošću rada i jačanjem pravne države u pristupnom kontekstu EU.
Iz ZKCG su podsjetili da registrovani majstor/ka plaća poreze i doprinose, ispunjava propisane uslove i stoji iza svog rada punim imenom. Njegova/njena konkurencija sve češće stiže sa javnih ali anonimnih profila – bez naziva firme, adrese i računa.
„Takva ponuda narušava tržišnu utakmicu i najčešće dolazi do klijenata obaranjem cijena ispod svake ekonomske logike, jer ne nosi nijedan trošak legalnog poslovanja“, rekli su iz ZKCG i podsjetili da Zakon o sprečavanju nelegalnog poslovanja izričito zabranjuje obavljanje djelatnosti bez prethodneregistracije, dok Zakon o zanatstvu zahtijeva i odgovarajuću kvalifikaciju za takozvane složene zanate zbog zaštite potrošača.
Subjekti koje Detektor identifikuje dobijaju službeno obavještenje i rok od 15 dana da se registruju ili izjasne, uspostave Impressum ili podnesu prijavu za upis u Registar putem stranice registarzanatlija.me.
„Komora u tom periodu stoji na raspolaganju za podršku pri svakom koraku, od savjeta do dokumentacije za registraciju. Tek u slučaju izostanka odgovora, predmet će biti proslijeđen nadležnoj inspekciji, sa kompletnom dokumentacijom koju je sistem prikupio. Moguće je i objavljivanje javnog registra nelegitimnih ponuđača zanatskih proizvoda i usluga kao dodatno sredstvo pritiska ukoliko ove prijateljske i podržavajuće mjere ne počnu davati rezultate“, navodi se u saopštenju.
Iz ZKCG su dodali da Detektor legalnosti prima i prijave građana, tako da svako ko primijeti da se zanatska usluga ili proizvod nude bez ikakvih identifikacionih podataka i broja potvrde zanata može to prijaviti.
