"Nevladine organizacije i građanski aktivisti najoštrije osuđuju izjave koje su poslanik i predsjednik Demokratske narodne partije (DNP) Milan Knežević i predsjednik Opštine Pljevlja, funkcioner Nove srpske demokratije (NSD), Dario Vraneš dali 8. oktobra tokom saslušanja u policiji povodom svojih ranijih javnih istupa o pravosnažno osuđenom ratnom zločincu Ratku Mladiću. Pozivamo državno tužilaštvo da bez odlaganja ispita postojanje krivične odgovornosti i preduzme zakonom propisane mjere, a Skupštinu Crne Gore da pokrene postupak utvrđivanja etičke odgovornosti poslanika Kneževića", navodi se u saopštenju.
Kako dodaju, umjesto da se ograde od veličanja ratnog zločinca, zbog čega su i pozvani na saslušanje, Knežević i Vraneš su pred policijom ponovili i dodatno zaoštrili svoje ranije izjave. Knežević je saopštio da u potpunosti stoji iza svega što je o Mladiću govorio u Skupštini Crne Gore i na društvenim mrežama, da je Mladić za njega „ratni heroj, a ne zločinac“ i da je spreman da robija zbog svojih uvjerenja. Vraneš je Mladića nazvao „besmrtnim srpskim junakom“, navodeći da mu je čast što je objavio čitulju i prisustvovao sahrani. Obojica su zapisnike sa saslušanja potom objavili na društvenim mrežama, pretvarajući postupanje državnih organa u prostor za političku promociju i demonstrativno omalovažavanje pravnog poretka Crne Gore.
"Smatramo da njihove izjave daju osnov da državno tužilaštvo ispita postojanje elemenata krivičnog djela iz člana 370 Krivičnog zakonika Crne Gore, uključujući zakonske uslove pod kojima javno odobravanje, negiranje ili umanjivanje međunarodnih zločina povlači krivičnu odgovornost. Knežević je dodatno saopštio da se neće pozivati na poslanički imunitet, čime je i sam poručio da ne traži zaštitu od eventualnog postupka. Zato očekujemo blagovremenu, samostalnu i nepristrasnu odluku nadležnog tužilaštva", istakli su.
Nevladine organizacije i građanski aktivisti podsjećaju da je Ratko Mladić pravosnažno osuđen pred međunarodnim sudom na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. Proglašavanje osobe osuđene za genocid „herojem“ i „spasiocem naroda“ nije bezazlena politička provokacija, već čin koji duboko vrijeđa dostojanstvo žrtava i njihovih porodica, relativizuje sudski utvrđene zločine i doprinosi njihovoj društvenoj normalizaciji. Sloboda izražavanja ne može služiti kao izgovor za nekažnjivo podsticanje mržnje ili za postupanja koja nesporno ispunjavaju zakonska obilježja krivičnog djela.
"Kneževićeve izjave otvaraju i pitanje njegove odgovornosti prema Etičkom kodeksu poslanika. Kodeks obavezuje poslanike na poštovanje ljudskih prava, ravnopravnosti i dostojanstva Skupštine Crne Gore. Veličanje pravosnažno osuđenog ratnog zločinca, najprije za skupštinskom govornicom, a zatim i pred policijom, nespojivo je sa odgovornošću koju nosi poslanička funkcija. Pozivamo Odbor za ljudska prava i slobode da, u okviru svojih ovlašćenja, pokrene postupak i utvrdi etičku odgovornost Kneževića, uz izricanje odgovarajuće mjere. Skupština ne smije ostati nijema pred postupcima koji podrivaju vrijednosti koje je sama potvrdila usvajanjem Rezolucije o genocidu u Srebrenici 2021. godine, a kojom se najoštrije osuđuje genocid u Srebrenici te zabranjuje javno negiranje postojanja ili umanjenje genocida u Srebrenici", navodi se u saopštenju NVO i građanskih aktivista.
Oni smatraju da se odgovornost za ovakve javne istupe ne može zaustaviti na državnom nivou. Kako dodaju, Skupština opštine Pljevlja duguje građanima i građankama odgovor na pitanje da li je veličanje osuđenog ratnog zločinca spojivo sa obavezama, odgovornošću i etičkim standardima predsjednika Opštine. Funkcija predsjednika Opštine ne može biti platforma za relativizaciju ratnih zločina, niti se javni autoritet smije koristiti za njihovu glorifikaciju.
"Odbacujemo i pokušaje da se postupanje nadležnih organa predstavi kao „progon srpskog naroda“. Krivična odgovornost je individualna, kao što je bila i Mladićeva. Niko nema pravo da čitav narod poistovjećuje sa zločinima pojedinca, a upravo to čine oni koji pravosnažno osuđenog ratnog zločinca proglašavaju herojem cijelog naroda. Insistiranje na primjeni zakona nije napad na bilo koji narod, već zahtjev da se svi građani i javni funkcioneri tretiraju jednako pred zakonom", saopštili su.
Nevladine organizacije i građanski aktivisti još su krajem septembra upozorili da nekažnjeno veličanje Ratka Mladića prijeti da postane prihvaćena praksa u javnom prostoru Crne Gore. Kada javni funkcioneri i nakon pozivanja u policiju nastavljaju sa istim porukama, jasno je koliko ih malo zabrinjava mogućnost institucionalne odgovornosti.
Zato, kako dodaju, ovo više nije samo pitanje odnosa dvojice političara prema ratnim zločinima, već i pitanje kredibiliteta institucija Crne Gore.Svaki dan neopravdanog institucionalnog ćutanja dodatno obeshrabruje žrtve i njihove porodice, a javnosti šalje poruku da politička moć može biti zaštita od odgovornosti.
"Tužilaštvo i Skupština sada imaju priliku da pokažu da zakon, pravosnažne presude i dostojanstvo žrtava imaju veću težinu od političke funkcije i partijskog interesa", saopštili su.
Centar za građansko obrazovanje (CGO)
Akcija za ljudska prava (HRA)
Udruženje „Štrpci – protiv zaborava“
Prima
Crnogorski PEN centar
Husein Paša - Pljevlja
Juventas
Antifašisti Cetinja
Centar za žensko i mirovno obrazovanje - ANIMA
Dina Bajramspahić, građanska aktivistkinja
Paula Petričević, građanska aktivistkinja
Jovana Marović, građanska aktivistkinja
Emir Pilav, građanski aktivista
Almedina Dodić, građanska aktivistkinja
