Jedan od najznačajnijih autora savremenog dokumentarnog filma, Frederik Vajzman (Frederick Wiseman) preminuo je u 96. godini.
Vijest o njegovoj smrti saopštili su članovi porodice i produkcijska kuća Zipporah Films u zajedničkoj izjavi, bez navođenja dodatnih detalja.
U saopštenju je istaknuto da će Vajzman „neizmjerno nedostajati porodici, prijateljima, saradnicima, ali i brojnim filmofilima i publici širom svijeta čije je poglede i razumijevanje stvarnosti oblikovala njegova jedinstvena autorska vizija“.
Tokom karijere Vajzman je snimi više od 35 dokumentarnih filmova, često višesatnog trajanja, koji su prikazivani na televizijama, filmskim festivalima i u okviru velikih retrospektiva. Njegov raduživao je izuzetno poštovanje filmske kritike, a 2016. godine krunisan je počasnim Oskarom za izuzetan doprinos filmskoj umjetnosti.
Iako je prvi dugometražni dokumentarac snimio u srednjim tridesetim godinama, Vajzman je vrlo brzo svrstan uz autore poput D. A. Pennebakera i Roberta Drewa, kao jedan od stvaralaca koji su moderni dokumentarni film utemeljili kao ozbiljnu i autonomnu umjetničku formu.
Posebno mjesto u njegovom opusu zauzimaju filmovi „High School“ i „Titicut Follies“, kroz koje je razvio prepoznatljiv, suzdržan i duboko emotivan stil. Radio je s minimalnom ekipom, često sam snimajući i zvuk, a njegovi filmovi bili su lišeni naracije, muzike i informativnih kartica, prepuštajući publici da sama donosi zaključke.
Film „Titicut Follies“ obilježio je i jednu od najdužih sudskih bitaka u istoriji američke kinematografije. Nakon prikazivanja na Filmskom festivalu u Njujorku, vlasti savezne države Masačusec zatražile su zabranu, navodeći da je narušena privatnost zatvorenika prikazanih u filmu. Godinama je mogao biti prikazivan isključivo u strogo kontrolisanim uslovima, poput univerziteta i stručnih institucija, sve dok početkom devedesetih sud nije ukinuo sva ograničenja.
Prije nego što se u potpunosti posvetio filmu, Vajzman je radio kao profesor na Pravnom fakultetu u Bostonu. Upravo tokom tog perioda organizovao je studentske posjete ustanovi Bridgewater, što je kasnije dovelo do ideje za „Titicut Follies“. Njegova rana filmska karijera uključuje i produkciju niskobudžetne igrane adaptacije romana „The Cool World“ iz 1964. godine, nakon koje je zaključio da i sam može režirati filmove.
Njegova autorska ambicija bila je da kamerom zabilježi što više različitih aspekata američkog društva – od obrazovanja i pravosuđa do kulture i svakodnevnog života. Upravo ta dosljednost, strpljenje i nenametljivost učinili su Vajzmana jednim od najvažnijih hroničara američke stvarnosti i jednim od najuticajnijih dokumentarista u istoriji filma.
