Ministarstvo vanjskih poslova uputilo je Univerzitetu Crne Gore i Istorijskom institutu UCG dopis u kojem ih podsjeća na obavezu primjene restriktivnih mjera, nakon gostovanja ruskih profesora Ekaterine Entine i Marka Entina u tom institutu 21. septembra. Na tom skupu je, prema navodima Centra za građansko obrazovanje (CGO), ponuđena saradnja sa Fondom „Gorčakov“, koji je pod sankcijama EU.
U odgovoru na pitanja Pobjede, MVP navodi da je dopis upućen „po saznanju za održavanje navedenog događaja“. Tim dopisom je, kako se navodi, Univerzitet i Institut podsjetilo da je Vlada donijela Odluku o uvođenju međunarodnih restriktivnih mjera u odnosu na djelovanja koja podrivaju ili ugrožavaju teritorijalni integritet, suverenitet i nezavisnost Ukrajine, i ukazalo na obavezu svih nadležnih organa i drugih subjekata da, u skladu sa članom 18 Zakona o restriktivnim mjerama, samostalno primjenjuju mjere iz okvira svojih nadležnosti, odnosno djelatnosti.
"Kada je riječ o nadležnosti za primjenu restriktivnih mjera, posebno ukazujemo na član 18 Zakona o restriktivnim mjerama, kojim je propisano da restriktivne mjere, bez odlaganja, primjenjuju svi nadležni organi i drugi subjekti u okviru svojih nadležnosti, odnosno djelatnosti, kao i fizička lica", navodi se u odgovoru Ministarstva.
Tim članom obuhvaćeni su državni organi, organi državne uprave, organi lokalne samouprave i lokalne uprave, ali i pravna lica, fizička lica koja obavljaju djelatnost i druga tijela. Lica označena na listama restriktivnih mjera, navodi MVP, definisana su članom 4 istog zakona.
Vladinom odlukom (Službeni list CG, br. 57/25, 119/25, 163/25, 27/26, 77/26, 102/26 i 126/26) u crnogorski pravni sistem transponovana je Odluka Savjeta EU 2014/145/ZVBP od 17. marta 2014. Fond za javnu diplomatiju „Aleksandar Gorčakov“ uvršten je na listu EU u tom režimu u julu 2022.
Ministarstvo navodi i da je, shodno Zakonu o restriktivnim mjerama iz 2024, nadležno za iniciranje i pripremu predloga odluka o uvođenju međunarodnih restriktivnih mjera EU, koje kontinuirano donosi Vlada.
"U skladu sa politikom stoprocentne usaglašenosti Crne Gore sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije", pojašnjeno je u dogovoru MVP.
Evropska unija je, prema pisanju agencija, početkom ove sedmice individualne sankcije zbog rata u Ukrajini produžila na tri godine, za oko 3.000 lica i subjekata.
Za skup saznali na dan održavanja
MVP navodi da o skupu nije bilo unaprijed obaviješteno.
"Ministarstvo vanjskih poslova, povodom gostovanja ruskih profesora Ekaterine Entine i Marka Entina na Istorijskom institutu Univerziteta Crne Gore 21. septembra, diplomatskim putem je informisano o realizaciji događaja na dan njegovog održavanja. Ministarstvo, dakle, nije bilo unaprijed informisano o organizaciji predmetnog skupa, niti o učešću ambasadora Ruske Federacije Aleksandra Lukašika", navodi se u odgovoru.
Na pitanje o ranijoj saradnji Istorijskog instituta ili drugih javnih ustanova sa Fondom „Gorčakov“, MVP odgovara da raspolaže informacijama koje su mu dostavljene u okviru nadležnosti, ali da organizacija i realizacija akademske saradnje i naučnih skupova spadaju u domen autonomije i nadležnosti Univerziteta Crne Gore i njegovih organa.
"Ministarstvo stoga ne može preuzimati ulogu organa koji odobrava ili organizuje akademske aktivnosti", navodi se u odgovoru.
O sadržaju izlaganja učesnika skupa, iz Ministarstva poručuju da se stavovi pojedinačnih učesnika akademskih skupova, uključujući strane profesore i istraživače, ne mogu tumačiti kao stavovi Vlade Crne Gore niti kao izraz zvanične državne politike. I tu ponavljaju da su organizacija i sadržaj takvih događaja u nadležnosti Univerziteta i njegovih organa.
"Vanjska politika Crne Gore ostaje u potpunosti usklađena sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije i međunarodnim pravom. Crna Gora će nastaviti dosljedno da zastupa svoj evropski i evroatlantski kurs, kao i principijelan odnos prema ruskoj agresiji na Ukrajinu", navodi se u odgovoru MVP-a.
Fond koji je osnovao Medvedev
Fond „Gorčakov“ osnovan je 2010, u vrijeme predsjednika Dmitrija Medvedeva. Iako formalno ima status nevladine organizacije, njegov rad finansira rusko Ministarstvo vanjskih poslova, a Fond zauzvrat finansira think-tankove i manje organizacije. U obrazloženju sankcija EU navedeno je da fond aktivno podržava rusku vladu, odgovornu za aneksiju Krima i destabilizaciju Ukrajine, i da od nje ima koristi.
Ekaterina Entina na zvaničnoj stranici Visoke škole ekonomije predstavljena je kao savjetnica Fonda „Gorčakov“. Prema podacima te škole, u oktobru 2022, tri mjeseca nakon uvođenja sankcija, bila je akademska rukovoditeljka Fondovog programa „Balkanski dijalog“, koji Fond organizuje svake godine.
Rektorat: Nijesmo dobili poziv za saradnju
Rektorat UCG nije odgovorio na pitanja koja mu je Pobjeda uputila 22. septembra.
U odgovoru Radiju Slobodna Evropa, Rektorat je naveo da Univerzitet nije učestvovao u finansiranju i organizaciji događaja i da ne postoji praksa traženja saglasnosti rektora za ovakve događaje. Prema tom odgovoru, svaka organizaciona jedinica slobodno bira partnere i gostujuća predavanja, a rukovodstvo jedinice dužno je da procijeni kredibilitet partnera, u akademskom i širem društvenom smislu.
"Ta sloboda ne postoji bez odgovornosti", poručili su iz Rektorata za RSE.
Iz Rektorata su, kako prenosi RSE, naveli i da nijesu primili poziv za saradnju sa Fondom „Gorčakov“, te da će svaka inicijativa biti razmotrena u skladu sa procedurama UCG.
Prema navodima CGO-a, ponuda saradnje iznijeta je na samom skupu, a direktor Instituta Radenko Šćekić na nju je pozitivno odgovorio. Šćekić taj navod u odgovoru Pobjedi nije osporio. Kazao je da „apsolutno“ nije bio informisan o „eventualnim sankcijama“ Fondu i potvrdio da je Fond 2011. finansirao zbornik radova Instituta. Buduću saradnju sa institucijama iz Ruske Federacije ocijenio je poželjnom za arhivska istraživanja, ako je u skladu sa crnogorskim propisima.
Ambasador Lukašik, koji je prisustvovao skupu u Istorijskom institutu, pozivan je 30. jula na razgovor u MVP, između ostalog zbog navoda iz autorskog teksta povodom 20 godina diplomatskih odnosa Crne Gore i Rusije. Ministarstvo je tada saopštilo da mu je ukazano da tekst sadrži ocjene i kvalifikacije koje prevazilaze okvire uobičajene diplomatske komunikacije, te mu skrenulo pažnju na obavezu iz Bečke konvencije da se diplomatski predstavnici ne miješaju u unutrašnje poslove države prijema.
CGO je od rukovodstva UCG tražio da objasni ko je inicirao, finansirao i odobrio gostovanje i da li je prethodno procijenjen institucionalni i reputacioni rizik saradnje sa sankcionisanim fondom.
