Uobičajena je pojava da crnogorski đaci jedva dobiju preko 50 bodova na Državnom takmičenju iz matematike od mogućih sto i to treba da bude predmet analize. Posebno treba da istaknemo i veoma slab opšti učinak na geometrijskim zadacima na ovim takmičenjima, kao i na Olimpijadi znanja koju organizuje Univerzitet Crne Gore - rekao je za Pobjedu profesor matematike u podgoričkoj gimnaziji ,,Slobodan Škerović“ Mato Kankaraš.
Pobjeda je prošle sedmice pisala o rezultatima koje su generalno đaci ostvarili na Državnom takmičenju iz matematike - gdje je rijetko ko dobio više od 50 poena, a pojedini su od mogućih sto, dobili nule ili svega nekoliko bodova.
Među takmičarima iz srednje škole bio je učenik prof. Kankaraša, kojem je bio mentor, te je profesor analizirao i ukazao na probleme koji treba da se riješe kako bi stanje bilo bolje.
„Znajući da će rezultat omogućiti mojem učeniku da se plasira u sljedeću etapu takmičenja samim tim moram reći da sam zadovoljan i ponosan na njega. Najbitnije je da je taj glavni cilj postignut. Uzimajući u obzir napor koji smo moj učenik i ja uložili u pripreme, bilo koji drugi ishod bio bi veoma frustrirajući. Tim prije što je riječ o izuzetno originalnom i talentovanom pojedincu koji više godina uzastopno izlazi na takmičenja ovoga tipa, što je konačno krunisano konkretnim uspjehom“, kazao je prof. Kankaraš.
Propusti u zadacima
On dodaje da ima dozu kritičnosti prema zadacima, ali uglavnom ne smatra da su zadaci na Državnom takmičenju bili preteški.
„Ono đe ja nalazim propuste jeste kod zadataka iz funkcionalnih jednačina i geometrije. Predloženo rješenje ovog prvog podrazumijeva korišćenje stroge matematičke indukcije što nije pretjerano poznata metoda dokazivanja tvrđenja učenicima ovog uzrasta. Kod geometrijskog zadatka vidim problem u prevelikoj kompleksnosti skice koja je potrebna učeniku za rješavanje zadatka. Izrada tog crteža iziskivala je povlačenja velikog broja paralelnih ili normalnih pravih, što na kraju rezultuje gubitkom ogromnog vremena i velikom nepreciznošću. Ako je izbor već pao na takav zadatak, uputstvom je trebalo dati dimenzije raznostranog oštrouglog trougla kod kojeg će se steći jasna slika o ovom problemu naglašavajući da dimenzije ne igraju ulogu u samom dokazu“, precizirao je prof. Kankaraš.
On ističe da je, međutim, najizraženiji nedostatak to što njima kao mentorima nijesu obezbijeđeni adekvatni resursi za efektivnu pripremu učenika za ovaj tip takmičenja. Jedini orijentir koji im je, kako je obrazložio, dat od Ispitnog centra je informator i stručno uputstvo, koji jedva da sadrži nešto više od rudimentarnih podataka o oblastima iz kojih dolaze zadaci kao i spisak predložene literature koja im je većim dijelom ostala slabo dostupna, ako ne i nedostupna.
„Primjera radi, od predložene literature na našem jeziku jedino je knjigu ,,Funkcionalne jednačine“ autora M. Arsenović i V. Dragović moguće pronaći i pozajmiti iz naših biblioteka, doduše to je samo jedan primjerak na nivou Centralne univerzitetske biblioteke. Ostale ili ne posjeduju naše biblioteke ili se ne mogu koristiti izvan biblioteke. Takođe, nijesam uspio da pronađem ni digitalno izdanje pomenutih knjiga. Dostupnost pripremne literature trebalo bi da bude minimalni uslov“, istakao je prof. Kankaraš.
Nedostaci
Profesor navodi da uzrok treba da se traži i u sistemskim propustima koji se odnose na dodatnu nastavu za takmičare.
„Niti vidim da ovđe ima vizije, niti strategije za obrazovanje talentovanih. Sektor koji iziskuje najveću intervenciju je obuka nastavnog kadra za rad sa talentovanim učenicima. Ovo je dio obrazovanja koji obuhvata najnaprednije poznavanje predmetnih oblasti kao i najinspirativniji metodički i pedagoški pristup. Niti je pošteno niti racionalno očekivati da svaki nastavnik ponaosob zasnuje i razvije sistem ovakvog obrazovnog programa“, rekao je prof. Kankaraš.
Ovo je, prema riječima profesora, oblast gdje je neophodno da se nastavnik usavršava tokom svoje karijere. Umjesto takvih obuka, kako kaže, isključivo pohađaju seminare forme radi, s namjerom da steknu uslov za obnavljanje licence.
„Jedino đe kao predavač možete da stičete nekakvo iskustvo za ovakav rad jeste kada pohađate časove koje stručnjaci drže takmičarima. Aktiv matematike moje škole, Gimnazije ,,Slobodan Škerović“, organizovao nekoliko predavanja ovoga tipa kada su dolazili profesori poput Dušana Đukića sa Univerziteta u Beogradu ili Milojice Jaćimovića i Žarka Pavićevića. Koliko god bile vrijedne ove pojave u smislu obuke nastavnog kadra su više incidentnog karaktera, i sistem ih kao takve ne prepoznaje“, kaže profesor.
Dosadašnji sistemski pristup ovom problemu okarakterisao bi kao stihijski i rutinski.
„Dodatna nastava se gleda kao puki formalizam koji se svodi na odrađivanje jednog časa tokom sedmice i to je to. Ne vodi se računa ni o tome koliko puta mora da se probije ovaj zakonom određeni fond časova dodatne nastave da bi se učenik kvalitetno pripremio a kamoli o tome da bi prirodno bilo rasterećenje od radnih obaveza u ovakvim okolnostima. Kao mentor ne osjećate da obrazovni sistem čiji ste sastavni dio prepoznaje napor koji ulažete u rad sa talentima, o zahvalnosti da i ne govorimo. Jedini motiv pronalazite u učenicima i u prirodnoj privrženosti svojem predmetu“, istakao je prof. Kankaraš.
Na kraju, kako dodaje, napomenuo bi i to da talenat nije mjerljiv nužno učinkom na nekom nadmetanju, niti da se svaki talentovani učenik mora profilisati kao takmičar.
„U tom smislu, unapređenje našeg obrazovnog sistema u ovoj sferi ne smije biti motivisano isključivo porivom da nam takmičari osvajaju što više bodova da bismo se mi mogli kititi njihovim perjem. Takva nezdrava atmosfera može da ostavi dalekosežne psihološke posljedice na te mlade ljude. Shodno tome, obrazovanje talenata ne smije da dejstvuje na učenika tako što će u njemu podsticati toksični takmičarski duh već treba da služi kao osnova za razvijanje vlastitih ideja koje taj pojedinac želi da podijeli sa okolinom“, zaključuje prof. Kankaraš.
Nema kadra
Ranije smo pisali o problemu što u osnovnim i srednjim školama na stotine nastavnika matematike nema stručno zvanje iz te oblasti. Pojedini stručnjaci su u javnosti komentarisali da za posljedicu, između ostalog, imamo pojavu da učenici pokazuju loše znanje iz ove nauke, te da na takmičenjima ne mogu da imaju dobre rezultate. Iz resornog ministarstva su navodili da crnogorski obrazovni sistem godinama ima nedostatak kadra iz prirodnih nauka, što je hronični problem našeg društva.
Upravni odbor Univerziteta Crne Gore nedavno je donio odluku o akreditaciji studijskog programa - Nastava matematike i informatike u osnovnoj školi, na Prirodno-matematičkom fakultetu, te se očekuje da će se akreditacija za ovaj smjer okončati do sljedeće godine, kada bi student mogli da ga upisuju. Nadležni su poručili da će na ovaj način, pored ostalog, pokušati da riješe problem deficitarnog kadra.
