Piše: Vladimir Jovanović
Između ostaloga, piše da je „14. oktobra (prošle godine), neko od gostiju, u vrijeme ručka, rekao mitropolitu (Amfilohiju Radoviću) da bi bilo lijepo postaviti krst na grob mitropolita Arsenija Plamenca, sa njegovim imenom, cetinjskog mitropolita i egzarha (čuvara) pećkog trona iz 18. vijeka koji je, prema narodnom pamćenju ali i istoriografskoj literaturi, sahranjen upravo u tom manastiru. Rekao je meni da se o tome postaram, jer sam i Plamenac i sveštenik”.
Paroh Plamenac, dakle, kao ni u jučerašnjoj izjavi datoj u CB Bar, ne tvrdi da mu je Amfilohije kazao i da raskopava grobicu!…
No, pozabavimo se tvrdnjom da su Arseniju Plamencu htjeli da podignu nadgorbni spomenik, sa titulom „cetinjskog mitropolita i EGZARHA (ČUVARA) PEĆKOG TRONA”.
Radi se o tipičnom – falsifikatu!
U svega nekoliko sačuvnih starijih dokumenata o blaženoupokojenom Arseniju NEMA POMENA da se on s titulom „egzarha” ikad potpisivao ili predstavljao.
Takođe, „egzarh pećkoga trona” nije ni titula bilo kojeg vladike Petrovića-Njegoša nakon 1766. i samoukidanja Pećke arhiepiskopije, ili drugim riječima nakon što je, te godine, Mitropolija na Cetinju obnovila svoju iz 1485. utvrđenu autokefaliju.
Jednostavno, o tituli „egzarha” među crnogorskim vladikama nakon obnove autokefalije nema podatka!
Da su se tako nebivalo potpisivali ili predstavljali – kako im se podvaljuje u novija vremena – crnogorske vladike bi nakon 1766. teško narušavali kanonski poredak Istočno-pravoslavne crkve!
Pećka arhiepiskopija („patrijaršija”) se 1766. uz blagoslov Vaseljenske patrijaršije, zbog brojnih sagrješenja, samoukinula – i nije nikad obnovljena. O njoj nema pomena u smislu kontinuiteta u tomosima za Crkvu Srbije (1879) i za novoformiranu SPC (1922). Te činjenice može svako da provjeri.
Uostalom, kako je Arsenije Plamenac ili bilo koji crnogorski vladika nakon 1766. mogao biti „egzarh” (čuvar) nepostojećega trona?
Naravno, provjerljivo je i da se, osim vladikâ Petrovića-Njegoša, tako nijesu potpisivali ni drugi kasniji poglavari Crnogorske pravoslavne crkve, a to su mitropoliti: Nikanor Ivanović, Ilarion Roganović, Visarion Ljubiša, Mitrofan Ban.
Koju je, dakle, Arsenije Plamenac imao titulu? On je od 1781. do 1784. poglavar autokefalne Crkve. Arsenijeva tačna titula glasi:
Smireni mitropolit černogorski, skenderi[j]ski i primorski Arsenije Plamenac. (M.P.)
Gornja titula je iz prijepisa napravljenih u austrijskom državnom arhivu – to su crnogorski dokumenti poslati Beču sa zvaničnim ondašnjim pečatima crnogorskim: i Crnogorske crkve i Crnogorskog glavarskog zbora (M.P.). Opštepoznati su u istoriografiji, a objavio ih je prije više od stoljeća srpski akademik dr Vladan Đorđević („Crna Gora i Austrija u XVIII veku”, Beograd, 1912, str. 5).
Odrednice u Arsenijevoj tituli svjedoče o njegovoj tadašnjoj jurisdikciji, tj. jurisdikciji Crnogorske pravoslavne crkve – koja je, naravno, provjerljiva i u svim dostrupnim arhivskim dokumentima.
U to vrijeme, jurisdikcija naše autokefalne Crkve se rasprostirala:
a) nad prostorom ondašnje slobodne Crne Gore (černogorski)
b) nad pravoslavnima u Boki Kotorskoj, tj. nad cijelim priobaljem od Spiča (Sutomora) do Herceg-Novoga, tada pod okupacijom Mletačke republike (primorski)
c) nad pravoslavnim Zetske ravnice, tj. nad pravoslavnim vjernicima pod Turcima na širem prostoru oko Skadarskoga jezera (skenderijski).
