“Zahtjev je simbolično upućen 28. septembra, kada se obilježava Međunarodni dan prava javnosti da zna. Novi zakon izričito zahtijeva objavljivanje naziva tačaka i kada se o njima raspravlja iza zatvorenih vrata, ali javnost umjesto tih informacija i dalje dobija samo oznaku „interno”, navode iz Institura alternativa u saopštenju.
Iz IA navode da su od početka primjene novog Zakona o slobodnom pristupu informacijama u julu do 24. septembra 2026. godine, evidentirali 37 tačaka dnevnog reda za koje nije objavljen naziv.
“Na šest redovnih sjednica Vlade zabilježene su 24 takve tačke, a na šest telefonskih još 13. Iz objavljenih dnevnih redova građani ne mogu saznati ni na koja se pitanja te tačke odnose. Ovaj nalaz pokazuje zašto je, nakon usvajanja novog zakona, neophodno pratiti kako institucije njegove obaveze sprovode u praksi. Zakon je stupio na snagu u januaru, a njegova primjena počela je u julu, nakon šestomjesečnog perioda. Ipak, tačke bez naziva pojavljuju se na svakoj redovnoj sjednici Vlade obuhvaćenoj našim pregledom”, saopštili su oni.
Kako podsjećaju, Generalni sekretarijat Vlade, nadležan za pripremu i objavljivanje dnevnih redova i materijala, na sajtu Vlade uz saopštenja objavljuje liste dokumenata sa sjednica.
“Međutim, pojedine stavke u tim listama sadrže samo oznaku „interno“, bez ikakvog opisa teme o kojoj se Vlada informiše ili odlučuje. Smatramo da takvo objavljivanje ne ispunjava zakonsku obavezu da dnevni red bude dostupan u cjelosti”, navode iz IA.
Na ovu obavezu, kazali su oni, upozorili su Generalni sekretarijat još 10. jula, ali je, dodaju, praksa nastavljena.
“U tadašnjem dopisu ukazali smo na tri tačke bez naziva sa sjednice održane prethodnog dana. Na sjednici od 30. jula evidentirali smo sedam takvih tačaka, a najviše, njih osam, na posljednjoj analiziranoj, 139. sjednici, održanoj 24. septembra. Među telefonskim sjednicama, najveći broj zabilježen je 28. avgusta, kada su četiri tačke objavljene samo pod oznakom „interno“.
Novi zakon propisuje da institucije same objavljuju informacije o svojim sjednicama: vrijeme i mjesto održavanja, cjelovite dnevne redove i njihove dopune, nazive tačaka iz dijela sjednice zatvorenog za javnost, kao i mogućnosti praćenja rada. Te informacije treba da budu lako dostupne na njihovim internet stranicama, u otvorenom formatu koji omogućava dalju upotrebu, a rok za objavljivanje je osam dana od njihovog sačinjavanja ili donošenja”, poručuju iz IA.
Oni ističu da obaveza objavljivanja naziva važi i za tačke iz dijela sjednice zatvorenog za javnost.
“Time je zakon utvrdio minimum transparentnosti i kada su materijali povjerljivi.Zaštita tajnih podataka odnosi se na sadržinu materijala, ne na postojanje tačke. Zakon obavezuje organ vlasti da „na odgovarajući način“ zaštiti podatke označene stepenom tajnosti. U inicijativi smo ukazali da se to može obezbijediti tako što povjerljivi materijal neće biti dostupan za preuzimanje, uz jasnu naznaku razloga. Smatramo da povjerljivost materijala ne opravdava automatsko izostavljanje naziva tačke”, stoji u saopštenju Instituta alternativa.
Kako ocjenjuju, paušalno izostavljanje naziva nema osnov u Zakonu.
“Pristup informaciji može se ograničiti samo iz zakonom propisanih razloga i nakon procjene, u svakom pojedinačnom slučaju, kakvu bi štetu objavljivanje moglo izazvati i postoji li javni interes da informacija bude dostupna. Čak i kada bi u izuzetnom slučaju sam naziv tačke sadržao tajni podatak, rješenje bi bilo neutralno formulisan naziv koji ukazuje na predmet odlučivanja. Opšta oznaka „interno“, koja se primjenjuje bez razlike na sve takve tačke, to ne omogućava”, navode iz IA.
Oni su saopštili da su od Agencije zatražili da pokrene nadzor i pregleda dnevne redove i liste dokumenata sa sjednica održanih od početka primjene novog zakona.
“Ukoliko utvrdi nepravilnosti, tražimo da Generalnom sekretarijatu naloži objavljivanje cjelovitih dnevnih redova, uključujući originalne nazive tačaka označenih stepenom tajnosti, uz jasnu naznaku povjerljivosti i nedostupnosti materijala za preuzimanje. Zahtjev obuhvata i dopunu lista dokumenata i saopštenja sa već održanih sjednica navedenih u inicijativi. Građanima treba omogućiti uvid u teme na dnevnom redu Vlade koje su u prethodnim objavama ostale bez naziva. Zatražili smo i da Agencija objavi zapisnik o izvršenom nadzoru na svojoj internet stranici, razmotri preduzimanje mjera zbog mogućeg prekršaja i obavijesti Institut alternativa o preduzetim radnjama i ishodu postupka”, saopštili su.
Primjena novog zakona, smatraju oni, mora biti vidljiva u informacijama koje su građanima dostupne.
“Od Vlade očekujemo da poštuje minimum otvorenosti koji zakon izričito propisuje. Javnost mora znati kojim se pitanjima Vlada bavi da bi mogla da prati i kontroliše njen rad”, zaključu iz Instituta alternativa.
