Centar za građansko obrazovanje (CGO) izrazio je danas ozbiljnu zabrinutost zbog današnjih gostujućih predavanja ruskih profesora Ekaterine Entine i Marka Entina u Istorijskom institutu Univerziteta Crne Gore (UCG), imajući, kako navode, u vidu njihove veze sa strukturama ruske diplomatije i politike, ali i sadržaj poruka koje su danas upućene sa jedne organizacione jedinice univerziteta države Crne Gore.
Skup je, kako je istakala koordinatorka programa Aktivno građanstvo u CGO, Sara Čabarkapa, protokolarno otvorio Radenko Šćekić, direktor Istorijskog instituta, a nakon njega je govorio ambasador Ruske Federacije u Crnoj Gori, Aleksandr Petrovič Lukašik, ističući “snažan pritisak Zapada na Rusiju i potrebu još snažnijeg odgovora na aktuelna geopolitička, ekonomska i socijalna previranja”.
Dr Mark Entin, profesor Moskovskog državnog instituta za međunarodne odnose (MGIMO), održao je predavanje „Istorija evropskih i evroazijskih integracija i njihovo savremeno stanje“. Uz akademsku karijeru, Entin ima dugogodišnje iskustvo u ruskoj diplomatiji, kroz visoke funkcije u Ministarstvu vanjskih poslova Ruske Federacije, zatim poziciju zamjenika stalnog predstavnika Rusije pri Savjetu Evrope, kao i ambasadora Rusije u Luksemburgu.
“Još direktnija je institucionalna veza dr Ekaterine Entine, koja je održala predavanje na temu „Moderna ruska istraživanja o Balkanu i mogući pravci saradnje u današnjim uslovima“, sa instrumentima ruske javne diplomatije. Ona je profesorica Nacionalnog istraživačkog univerziteta “Visoka škola ekonomije”, rukoditeljka Odsjeka za Crnomorska i Mediteranska istraživanja Instituta Evrope Ruske akademije nauka isavjetnica direktora Fonda Gorčakov, koji je pod sankcijama Evropske unije”, istakla je Čabarkapa.
No, ona je, kako dodaje, danas ponudila saradnju Istorijskog instituta UCG upravo sa Fondom Gorčakov, što zahtijeva jasno objašnjenje rukovodstva UCG, posebno imajući u vidu evropski put Crne Gore i činjenicu da se radi o javnom univerzitetu finansiranom novcem građana.
Predavanja su, prema zapažanjima predstavnika CGO-a, Ivana Kašćelana, koji je prisustvovao događaju, bila daleko od akademskog predstavljanje različitih teorijskih pristupa. Izražavano je “žaljenje zbog nikad gorih odnosa Crne Gore i Rusije“, govorilo se o “pritisku Zapada na Rusiju”, a dr Entina je, predstavljajući svoja istraživanja političkih procesa na Balkanu, govorila o „demonizaciji srpskog stanovništva nakon ratova 90-ih” i intenzivno koristila termin „Srpski svet“.
Čabarkapa navodi da je, u izvještaju čija je koautorka, Entina ranije navodila i da su tvrdnje Zapada o ruskom miješanju u izbore u Crnoj Gori i drugim oblicima djelovanja u regionu doprinijele jačanju percepcije Rusije kao velike sile među balkanskom javnošću, uz zaključak da se takvom percepcijom „može i treba koristiti“.
Prema njenim riječima, dr Mark Entin je, kritikujući postojeći model evropskih integracija, navodio kao “pozitivne primjere integracione prakse u Evroazijskom ekonomskom savezu i BRICS-u”, a EU opisivao kroz navodno diskriminatorne mehanizme. Tvrdio je da iz sopstvenog iskustva „može potvrditi da EU ograničava akademske slobode, dok se u Ruskoj Federaciji iste poštuju“.
“Dodatnu dimenziju događaju dala je neuobičajeno neformalna atmosfera za jednu akademsku instituciju.Uz rakiju se govorilo i nazdravljalo o geopolitici, zapadnom pritisku na Rusiju i poziciji Crne Gore, dok je Radenko Šćekić, između ostalog, kazao da su “Crnoj Gori, htjeli mi to ili ne, evropske integracije nametnute i da su sada njena realnost”, kazala je ona.
Predstavnik CGO-a Ivan Kašćelan pitao je direktora Istorijskog instituta da pojasni najavljeno produbljivanje saradnje sa Fondom Gorčakov, a imajući u vidu njegov sankcionisani status u EU, jer je Šćekić pozitivno odgovorio na ponudu dr Entine i naveo da je ta saradnja i ranije postojala. Šćekić je, kako ističe Čabarkapa, naveo da „akademska saradnja mora ostati sačuvana, uprkos svim drugim okolnostima“.
“Na pitanje Kašćelana dr Entini zašto u predavanju o Balkanu koristi stalno formulaciju „Srpski svet“, odgovorila je da će „kada objave knjige o crnogorskom narodu, govoriti o crnogorskom svetu“. Jedan od prisutnih, za kojeg CGO vjeruje da je iz Ruske ambasade, dodao je da je „srpski svet dio Istorijskog instituta“, a na to nije bilo nikakvih reakcija prisutnih iz samog Istorijskog instituta i njegovog direktora”, naglašava ona.
Pritom, kako dodaje, skup je bio skromno posjećan, a uz predavače, predstavnike Ruske ambasade, direktora i tehničko osoblje Instituta, tu su bili saradnici Žarko Leković, Jelisaveta Blagojević Miljanić, pripravnik Filip Vešović.
Kašćelan je, kaže, izrazio stav da je „uprkos tome što je akademska saradnja imuna na geopolitičke okolnosti, neprihvatljivo pružati prostor naučnicima koji su duboko inkorporirani i dio su agresorskog režima u Rusiji i na ovaj način otvoreno šire propagandu“.
Nakon ukazivanja da je, zbog opojnog mirisa rakije koji se širio prostorijom, potrebno otvoriti prozore, kolegi Kašćelanu je sugerisano da napusti skup ako mu to smeta, što je i učinio.
CGO javno poziva Radenka Šćekića, direktora Istorijskog institua i Vladimira Božovića, rektora UCG-a da javnosti odgovoreko je inicirao i finansirao ovo gostovanje, ko je odobrio događaj, po kojim kriterijumima su gosti izabrani, kakva se konkretno saradnja planira sa Fondom Gorčakov i da li je prethodno procijenjen institucionalni i reputacioni rizik takve saradnje. Prema informacijama kojima CGO raspolaže, rektor UCG bio je upoznat sa održavanjem događaja. Zato očekujemo i njegov odgovor da li je dao saglasnost ili direktnu podršku njegovoj organizaciji.
“Od Vlade Crne Gore, kao ključnog finansijera UCG, očekujemo da se odredi prema najavljenoj saradnji jedne organizacione jedinice državnog univerziteta sa sankcionisanim ruskim fondom, kao i da nadležni organi pojasne relevantne okolnosti ulaska i boravka ovih gostiju u Crnoj Gori, ukoliko za to postoje posebni režimi ili ograničenja. Akademska sloboda podrazumijeva otvoren dijalog i pluralizam, ali ne podrazumijeva odsustvo odgovornosti. Posebno ne na javnom univerzitetu, u državi koja je u završnici pregovora za članstvo u EU, kada se najavljuje institucionalna saradnja sa organizacijom pod sankcijama te iste EU”, zaključeno je u saopštenju.
