Kako su istakli, izvještaj ukazuje na ozbiljan jaz između formalnog pravnog i institucionalnog okvira za učešće građana i njegove primjene u praksi.
Izvještaj je uslijedio nakon posjete delegacije CINGO-a Crnoj Gori od 22. do 25. juna 2026. godine. Posjetu je organizaciono podržao CGO, omogućavajući delegaciji razgovore sa širokim krugom organizacija civilnog društva. Delegacija se sastala i sa predstavnicima Vlade, Skupštine, Zaštitnika ljudskih prava i sloboda i drugih institucija.
“Iako Crna Gora ima pravni i institucionalni okvir koji je u velikoj mjeri usklađen sa standardima Savjeta Evrope, izvještaj konstatuje da je njegova primjena značajno slabija od normativnih garancija. Konsultacije se često sprovode bez stvarnog uticaja na konačne odluke, javne rasprave se zaobilaze, raspodjela javnih sredstava nije uvijek dovoljno transparentna, a odluke sudova i nezavisnih institucija ne izvršavaju se dosljedno”, saopštila je Mira Popović Trstenjak, koordinatorka programa Demokratizacija i evropeizacija.
Kaže da posebno zabrinjava činjenica da se obavezne javne konsultacije često zaobilaze upravo prilikom donošenja zakona od značaja za ljudska prava, vladavinu prava i demokratsku kontrolu vlasti.
“Prema podacima iz izvještaja, od novembra 2024. do novembra 2025. godine rana javna konsultacija sprovedena je za svega sedam od 155 zakona i tri od 72 strateška dokumenta, dok je javna rasprava održana za samo 40,65% usvojenih zakona. Istovremeno, 69% anketiranih građana smatra da nema mogućnost da učestvuje u pripremi zakona i strategija.Izvještaj kao posebno problematičan primjer navodi usvajanje zakona o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) u martu 2026. godine, bez učešća civilnog društva i javne rasprave, bez čekanja mišljenja Evropske komisije i uprkos upozorenjima Agencije za sprečavanje korupcije. Delegacija je ukazala na proširivanje ovlašćenja bezbjednosnog sektora uz izostanak odgovarajuće javne debate o mogućim posljedicama po prava građana i institucionalnu kontrolu”, navodi ona.
